Olatuak itsasoaren adierazgarririk adierazgarriena dira, bere zatirik plastikoena, idazle, artista eta argazkilariek islatuak. Zientzialariek ulertzeko zailak, konplexutasunagatik. Beldurgarriak nabigatzaileentzat, beren indarragatik. Eta surflariengatik estimatuak, arrazoi beragatik. Teoria asko daude ‘olatuen erritmoari’ buruz gure kostaldean apurtzen dutenean. Zientifikoki ez da erraza azaltzea zergatik iristen diren olatuak taldeka edo serieka, baina teoria zabalduena olatuen fisikaren eta surfaren zientziaren ikerketaren guruarena da, Tony Buttena, zeinak deskribatu baitu hondartzan egun on batean ikus daitezkeen olatuak normalean 12-16 olatuko serieetan iristen direla.
Serie horietan, taldeen fisikan askotan gertatzen den bezala, olaturik handiena erdian kokatzeko joera dago, datu erabakigarria line up-ean eserita zaudenean eta horizontean olatu sorta bat hurbiltzen ikusten duzunean. Taldearen lehen olatua oso txikia da, hurrengoa handiagoa, eta horrela, seriearen erdian handienera iristen den arte. Beraz, serie batean batez beste 14 olatu badaude, zazpigarren olatua da handiena. Jarraian, gero eta txikiagoak, azkenean lasaitasunera itzultzeko. Hor dago esaera herrikoiaren oinarri posiblea, olatuak 7ko serieetan datozela, gutxitzen doazen olatuak kontuan hartzen ez ditugulako eta hazten ari diren olatuei bakarrik erreparatzen diegulako.
7 Olatun, ordea, nahiago izan dugu geure teoria sortu, gure euskal kulturarekin oso ondo lotzen duen gainditze-espirituari buruzko metafora, honela dioena:
“Aspaldiko garaietan, lamia batek euskal kostaldea bustitzen duen itsasoa bere urrezko ileen hariekin ehundu zuen, zazpigarren olatu bakoitzari energia bakarreko zati bat emanez: bere espiritua. Olatu hori atari bat zen, giza munduaren eta ozeanoaren sekretu sakonenen arteko lotura. Ordutik, surflari ausart eta ameslariak zazpigarren euskal olatu mitikoa aurkitu eta zeharkatzeko ahaleginetan ari dira. Horretarako, erabakitasunez arraun egin behar da, olatu bakoitzak zure helmugara nola bultzatzen zaituen sentituz. Lehenengo sei olatuak gogorrak izango dira, bakoitza aurrekoa baino erronkariagoa, baina tinko jarraituz gero, benetako proba oraindik etortzeke dagoela jakingo duzu. Horrela, zazpigarrena zeruertzean sartzen denean, handikiro eta beldurgarri, harengana joan behar duzu eta haren gandorrean irristatu. Hori lortzen dutenek zazpigarren olatuak trebetasun fisikoa ez ezik, arima garbia eta bihotz ausarta ere behar dituela jakiten dute. Horrela bakarrik senti daiteke olatuarekiko lotura deskribaezin hori, laminak berak gidatuko bazintu bezala, itsasoko sekreturik sakonenak xuxurlatuz. Zazpigarrena ez baita olatu handiagoa eta ahaltsuagoa bakarrik; harmoniaren eta naturarekiko errespetuaren sinboloa da. Gizakiaren eta itsasoaren arteko oreka perfektua irudikatzen du, olatuak bezala bizitzak ere zikloak jarraitzen dituela eta amaiera bakoitza hasiera berri bat dela gogorarazteko”.
Hori alde batera utzita, benetan garrantzitsua “olatuak irakurtzen” jakitea da. Eskuinetara eta ezkerretara olatuak daude, batzuk azkarrak, beste batzuk handiak, eta irakurketa horrek “eskapea” egiteko surfeagarriak diren olatuak detektatzen laguntzen digu. Une magiko hori gertatzen da “olatua” bere berezko energia eta soinuarekin hartu eta orekari eusten diogunean, sentsazio indartsu horiek biziz. Dantza horrek, polinesiako bertakoek esaten duten bezala, sinbiosi perfektua sortzen du surflariaren eta olatuaren artean, non “ni zu eta zu ni zara”.
